الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
259
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
تفسير : دين يكى و معبود يكى ! در تعقيب بحث توحيد و خداشناسى از طريق نظام آفرينش ، آيات مورد بحث به نفى شرك مىپردازد ، تا با تقارن اين دو به يكديگر ، حقيقت آشكارتر شود . در آغاز مىگويد : « خدا دستور داده كه دو معبود براى خود انتخاب نكنيد » ( * ( وَقالَ اللَّه لا تَتَّخِذُوا إِلهَيْنِ اثْنَيْنِ ) * ) . « معبود تنها يكى است » ( * ( إِنَّما هُوَ إِله واحِدٌ ) * ) . وحدت نظام آفرينش و وحدت قوانين حاكم بر آن ، خود دليلى بر وحدت آفريدگار و وحدت معبود است . اكنون كه چنين است ، « تنها از كيفر من بترسيد و از مخالفت فرمان من بيم داشته باشيد نه غير آن ) ( * ( فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ ) * ) . مقدم شدن كلمه « اياى » دليل بر حصر است مانند « إِيَّاكَ نَعْبُدُ » يعنى تنها و تنها بايد از مخالفت و كيفر من ترس داشته باشيد . جالب اينكه در اين آيه تنها نفى دو معبود شده است ، در حالى كه مىدانيم مشركان عرب ، بتها و معبودهاى بسيار زيادى داشته ، و بتخانههاى آنها مملو از انواع و اشكال بتهاى مختلف بود ، اين تعبير ممكن است اشاره به يكى از چند نكته و يا همه نكات زير باشد : 1 - آيه مىگويد حتى پرستش دو معبود غلط است تا چه رسد به پرستش معبودهاى متعدد و به تعبير ديگر حد اقل را بيان كرده تا بقيه به طور مؤكدترى نفى شوند ، زيرا هر عددى را بخواهيم ما فوق واحد انتخاب كنيم بايد از دو بگذريم .